Vì Sao Trẻ Sơ Sinh Hay Thè Lưỡi? Sự Thật Thú Vị Về Bé
Nhìn ngắm em bé sơ sinh nằm ngoan rồi thỉnh thoảng lại thè chiếc đầu lưỡi nhỏ xíu ra ngoài liếm mép, đùn bọt bong bóng phì phèo là khoảnh khắc khiến nhiều ba mẹ vừa bật cười thích thú, vừa thoáng chút băn khoăn. Mẹ tự hỏi liệu con có đang khát nước, đói bụng hay gặp vấn đề gì khó chịu ở miệng hay không.
Thực tế, đây là một hiện tượng sinh lý hoàn toàn tự nhiên và lành tính ở trẻ nhỏ. Hãy cùng SiHu Baby giải mã bí mật khoa học đằng sau chiếc lưỡi tinh nghịch của con yêu nhé!
1. Vì sao trẻ sơ sinh hay thè lưỡi? Giải mã phản xạ đẩy lưỡi tự nhiên
Hiện tượng trẻ sơ sinh hay thè lưỡi phần lớn bắt nguồn từ phản xạ đẩy lưỡi tự nhiên (Tongue-thrust reflex hay Extrusion reflex). Đây là cơ chế sinh học bẩm sinh giúp bảo vệ đường thở của bé khỏi nguy cơ sặc hoặc nghẹn dị vật, đồng thời đánh dấu giai đoạn con bắt đầu khám phá giác quan vòm miệng.
Ngay từ khi mới chào đời, cơ thể bé đã được trang bị những phản xạ nguyên phát kỳ diệu để tự bảo vệ mình, tương tự như phản xạ bước đi tự động hay phản xạ giật mình Moro. Khi có bất kỳ vật thể lạ, thức ăn đặc hoặc thìa cứng chạm vào môi hay đầu lưỡi, cơ lưỡi của bé sẽ tự động đẩy ra phía trước để tống vật đó ra ngoài.
Phản xạ đẩy lưỡi là phản xạ tự động của trẻ sơ sinh giúp tống các vật thể lạ ra ngoài, bảo vệ đường thở non nớt và hỗ trợ phản xạ bú mẹ hiệu quả trong những tháng đầu đời.
Phản xạ đẩy lưỡi cũng phối hợp nhịp nhàng với phản xạ bú mút để giúp bé ngậm bắt khớp ti mẹ chuẩn xác. Đến khoảng tháng thứ 4 đến tháng thứ 6, khi hệ thần kinh và cơ hàm của con cứng cáp hơn, phản xạ này sẽ tự động biến mất để nhường chỗ cho kỹ năng nhai nuốt thức ăn dặm.
1.1. Bé thè lưỡi để bắt chước biểu cảm của ba mẹ
Trẻ sơ sinh từ vài tuần tuổi đã có khả năng quan sát và bắt chước hành động thè lưỡi của người lớn ở khoảng cách gần từ 20 đến 30 cm. Đây là một trong những bước tiến nhận thức xã hội đầu đời, giúp con xây dựng sợi dây liên kết cảm xúc thiêng liêng với ba mẹ.
Nghiên cứu kinh điển của hai nhà tâm lý học Andrew Meltzoff và Keith Moore chỉ ra rằng ngay cả những em bé mới vài tuần tuổi cũng có thể tái hiện lại cử động miệng của người chăm sóc. Khoảng cách 20-30 cm cũng chính là tầm nhìn rõ nhất của mắt bé, tương đương cự ly từ mắt con đến khuôn mặt rạng rỡ của mẹ khi đang bế ẵm cho bú.
Khi ba mẹ ghé sát mặt, mỉm cười và nhẹ nhàng thè lưỡi làm mẫu, bé sẽ chăm chú nhìn rồi từ từ bắt chước làm theo. Trò chơi giao tiếp bằng mắt và biểu cảm khuôn mặt này không chỉ mang lại niềm vui rộn rã mà còn kích thích các nơ-ron gương trong não bộ con phát triển vượt bậc.
Em bé sơ sinh thích thú ngắm nhìn và bắt chước mẹ thè lưỡi ở cự ly gần 20-30cm.
1.2. Lưỡi là công cụ giao tiếp: Tín hiệu con đói hoặc đã bú no
Chiếc lưỡi nhỏ xíu là phương tiện biểu đạt nhu cầu cực kỳ rõ ràng của trẻ sơ sinh trước khi con biết nói. Khi đói, bé thường thè lưỡi liếm môi liên tục kết hợp quay đầu tìm ti mẹ; ngược lại khi đã bú no căng bụng, con sẽ dùng đầu lưỡi đẩy núm ti ra ngoài để báo hiệu.
Trẻ sơ sinh thường bú từ 8 đến 12 cữ mỗi ngày. Việc quan sát chiếc lưỡi của con giúp mẹ nhận biết sớm tín hiệu đói bụng trước khi bé phải khóc to vì sốt ruột.
Nếu thấy con vừa thè lưỡi, vừa mút tay chùn chụt và ngọ nguậy đầu, mẹ hãy cho bé bú ngay nhé. Khi con đã no, bé sẽ ngậm chặt miệng, quay mặt đi hoặc dùng lưỡi nhẹ nhàng đẩy núm ti ra ngoài như một lời thông báo đáng yêu rằng con đã no nê rồi.
1.3. Tuyến nước bọt hoạt động mạnh và nướu chuẩn bị mọc răng
Từ tháng thứ 2 đến tháng thứ 4, tuyến nước bọt của trẻ sơ sinh bắt đầu hoạt động mạnh mẽ gấp nhiều lần, trong khi phản xạ nuốt chưa hoàn thiện khiến bé hay đùn bọt mép và thè lưỡi liên tục. Hành động này cũng giúp con massage nướu để làm dịu cảm giác ngứa ngáy trước khi mầm răng sữa nhú lên.
Giai đoạn này, miệng bé luôn ướt át với những bọt bong bóng nước miếng li ti. Bé phát hiện ra rằng việc đưa lưỡi chạm vào vòm miệng, liếm môi hay đùn bọt khí tạo ra những âm thanh và cảm giác vô cùng mới lạ.
Đây cũng là lúc các mầm răng sữa bên dưới nướu bắt đầu có sự chuyển động nhẹ. Việc thè lưỡi qua lại giúp bé tự xoa dịu vùng nướu đang hơi căng tức, tương tự như phản xạ
| Tháng tuổi của bé | Biểu hiện thè lưỡi thường gặp | Nguyên nhân sinh lý & Nhận thức | Lời khuyên chăm sóc từ SiHu Baby |
|---|---|---|---|
| 0 – 2 tháng tuổi | Thè đầu lưỡi nhẹ, đẩy dị vật ra ngoài | Phản xạ đẩy lưỡi tự nhiên (Extrusion reflex) bảo vệ đường thở | Mẹ hoàn toàn yên tâm, đây là phản xạ tự vệ bẩm sinh lành tính |
| 2 – 4 tháng tuổi | Thè lưỡi liên tục, đùn bọt mép, chảy dãi | Tuyến nước bọt hoạt động mạnh, bé khám phá cơ miệng | Đeo yếm dãi sợi tre mềm mại để giữ cổ áo bé luôn khô ráo |
| 4 – 6 tháng tuổi | Giảm dần phản xạ đẩy lưỡi, ngậm giữ thìa | Cơ hàm hoàn thiện, sẵn sàng cho giai đoạn tập ăn dặm | Quan sát dấu hiệu sẵn sàng ăn dặm khi con không còn đẩy thức ăn ra |
| 6 – 9 tháng tuổi | Thè lưỡi trêu đùa, bắt chước người lớn | Phát triển kỹ năng giao tiếp xã hội và mọc răng sữa | Tương tác trò chuyện vui vẻ, cho bé gặm đồ chơi silicon an toàn |
Cũng giống như hệ cơ xương dẻo dai với gần 300 chiếc xương ở trẻ sơ sinh được giải thích trong bài trẻ sơ sinh có bao nhiêu chiếc xương, các nhóm cơ miệng và lưỡi của bé cũng đang hoàn thiện từng ngày theo đúng quy luật tự nhiên.
Bé 2-4 tháng tuổi thích thú khám phá cơ miệng và đùn bọt bong bóng nước miếng đáng yêu.
3. Mẹo chăm sóc và bảo vệ làn da cổ bé khi thè lưỡi chảy dãi nhiều
Khi bé bước vào giai đoạn thè lưỡi và tuyến nước bọt tiết ra nhiều, vùng da nhạy cảm dưới cằm và ngực bé rất dễ bị ẩm ướt liên tục. Nếu không được giữ khô thoáng, nước bọt chứa enzyme tiêu hóa có thể khiến da con bị mẩn đỏ, ngứa ngáy hoặc hăm dãi khó chịu.
Để chăm sóc làn da non nớt của bé trong giai đoạn này, mẹ hãy lưu ý những mẹo nhỏ êm dịu sau:
- Dùng khăn mềm thấm nhẹ: Thường xuyên dùng khăn xô sợi tre dặm nhẹ nhàng vùng quanh miệng và cằm bé, tránh miết hay chà xát mạnh làm xước da con.
- Giữ cổ ngực luôn khô thoáng: Không để nước dãi thấm ướt cổ áo làm lạnh ngực bé, đặc biệt là khi bé ngủ trong phòng điều hòa.
- Lựa chọn trang phục thoáng khí: Ưu tiên chất liệu mềm mát theo hướng dẫn so sánh vải sợi tre và cotton để làn da con luôn được thông thoáng.
Giải pháp tiện lợi và êm ái nhất được hàng ngàn mẹ bỉm tin dùng chính là Set Yếm dãi sợi tre Bamboo SiHu Baby 2 nấc bấm. Được may từ chất liệu vải sợi tre sinh học cao cấp, yếm có khả năng thấm hút nước dãi gấp 3 lần so với cotton thông thường, bề mặt vải mát mịn như mây không gây cọ rát vùng cằm non nớt của bé.
Thiết kế cúc bấm 2 nấc tiện lợi giúp mẹ dễ dàng nới rộng theo kích thước vòng cổ bé từ 0 đến 9 tháng tuổi. Khi chuẩn bị giỏ đồ đón con theo 
Set yếm dãi sợi tre Bamboo mềm mại giúp bảo vệ cổ ngực bé luôn khô thoáng và chống hăm da cằm.
Những Thắc Mắc Thường Gặp Của Mẹ
Kết Luận
Hành động thè lưỡi tinh nghịch của trẻ sơ sinh là một phản xạ sinh học tự nhiên vô cùng đáng yêu, đánh dấu bước phát triển khỏe mạnh về giác quan và cơ miệng của con. Mẹ hãy an tâm tận hưởng những khoảnh khắc ngộ nghĩnh này và nhẹ nhàng đồng hành cùng con qua từng cột mốc khôn lớn đầu đời nhé!
SiHu Baby chúc mẹ và bé luôn có những khoảnh khắc gắn kết ngọt ngào và tràn ngập niềm vui trên hành trình làm mẹ!
Nguồn tham khảo
Đặc biệt, khi mẹ ghé sát mặt mỉm cười và thè lưỡi trêu con, hiện tượng trẻ sơ sinh bắt chước nét mặt chính là một trong những năng lực giao tiếp bẩm sinh kỳ diệu giúp con gắn kết với mẹ từ những tuần đầu đời.